Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Μοναστηράκι

Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Μοναστηράκι, είναι ίσως ο πιο γνωστός ναός σε όλη την Ελλάδα, καθώς εκατομμύρια άνθρωποι περνούν καθημερινά από εκεί ή δίνουν εκεί καποιο ραντεβού.

Η Παναγία Παντάνασσα η Αθηνιώτισσα, στο Μοναστηράκι, είναι ένας από τους αρχαιότερους εν λειτουργία ναούς της πρωτεύουσας και της Ελλαδας.

Χτίστηκε κατά τα τέλη του 8ου αρχές 9ου αιώνα μ.Χ. και αφιερώθηκε στην Υπεραγία Θεοτόκο Μαρία.

Σε αυτόν τον ναό λειτουργούσε τακτικά και ο Άγιος Νικόλαος ο Πλανάς.

Στον ναό της Παντάνασσας εφυλάσσετο σύμφωνα με την παράδοση η Αρχαία Εικόνα της Παναγίας της Αθηνιώτισσας, η επιλεγόμενη Σουμελά έργο του Ευαγγελιστού Λουκά, προερχόμενη από την Θήβα.

Κάποια στιγμή εξ’ αιτίας των πειρατικών επιδρομών, φανερώθηκε η Θεοτόκος σε δύο αρχοντόπουλα Αθηναίους κληρικούς, τον Βαρνάβα και τον Σωφρόνιο και με θαυματουργικό τρόπο τους καθοδήγησε να μεταφέρουν την Αγία Εικόνα της μέχρι το Όρος Μελά του Πόντου, όπου εγκαθιδρύθηκε η ιστορική Μονή της.

Ο Ιερός Ναός της Παντανάσσης διασώζει αρκετά κειμήλια, μεταξύ των οποίων πολλές παλαιές εικόνες, οι οποίες προέρχονται από ναούς των Αθηνών, οι οποίοι κατεδαφίστηκαν, μετά την Επανάσταση του 1821.

Στον Ιερό Ναό φυλάσσονται τα ιερά λείψανα των αγίων, Αγίας Βαρβάρας Μεγαλομάρτυρος, Αγαθής Μάρτυρος, Ειρήνης Μεγαλομάρτυρος, Οσίου Μακαρίου του Νοταρά, Νικηφόρου του Χίου, Νικήτα Νεομάρτυρος του Νισυρίου και του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως.

Ο σημερινός ναός αποτελούσε το καθολικό της Μονής του “Μεγάλου Μοναστηρίου”, όπως ονομαζόταν.

Καταλάμβανε την σημερινή πλατεία Μοναστηρακίου και ένα κομμάτι της οδού Αθηνάς μέχρι την οδό Αγίας Ειρήνης.

Μετά την απελευθέρωση από τους Οθωμανούς υπέστη δύο βασικές ανακαινίσεις, την πρώτη κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και τη δεύτερη το 1911.

Το 1870-1880 κατεδαφίστηκαν όσα κτίσματα της Μονής είχαν απομείνει. Η πλατεία διαμορφώθηκε και ο ναός ανακαινίστηκε και παραμορφώθηκε σύμφωνα με τα νεοκλασσικά πρότυπα της εποχής.

Ο σεισμός του 1999 και η διάνοιξη του μετρό προξένησαν ζημίες στον ναό, ο οποίος έκλεισε για 12 χρόνια , προκειμένου να γίνει αναστήλωση και στερέωση του.

Ο ναός έκλεισε για 12 έτη, συντηρήθηκε, στερεώθηκε, καθαρίστηκε η εξωτερική όψη του ναού από τα επιχρίσματα και φάνηκε η υπέροχη τοιχοδομία του.

Οι εικόνες του τέμπλου είναι έργα του μεγάλου αγιογράφου Φώτη Κόντογλου. Επίσης, σώζονται σημαντικές εικόνες , ιερά λείψανα και άλλα εκκλησιαστικά κειμήλια.

Ανασκαφές στο εσωτερικό του Ναού απεκάλυψαν θαυμάσιες τοιχογραφίες, τις οποίες η Ά Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων θα δημοσιεύσει εν καιρώ.

Με εντολή του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμου Β’, από τον Σεπτέμβριο του 2011, ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μοναστηρακίου αποδόθηκε και πάλι στην λατρεία και λειτουργεί κανονικά ως ενοριακός ναός προς Δόξαν Του Τριαδικού Θεού και με την σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου Παντάνασσας της Αθηνιώτισσας.